Statyny, czy zawsze potrzebne?

Podejmując temat statyn, czyli leków obniżających poziom cholesterolu zastanawiająca jest  jedna kwestia. Dlaczego leczenie zaburzenia, które w 99% inicjowane jest czynnikami środowiskowymi (nieprawidłowa dieta + brak aktywności fizycznej) odbywa się za pomocą farmakoterapii. Czyż to nie hipokryzja?  Czy nie lepszym i jednocześnie skuteczniejszym sposobem w regulacji metabolizmu cholesterolu jest zmiana nawyków żywieniowych, których skutki uboczne chyba każdy bez wyjątku jest w stanie zaakceptować. W przypadku statyn, ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest dosyć dobrze udokumentowane w literaturze naukowej i okazuje, się że prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych efektów ubocznych wzrasta przy dłuższym czasie przyjmowania leku w połączeniu z wysokimi dawkami.

Do najbardziej powszechnych należą:

  • Toksyczny wpływ na wątrobę. Lek działa na enzym, który hamuję produkcję cholesterolu w wątrobie. W związku z tym u pacjentów leczonych za pomocą statyn obserwuje się podwyższenie prób wątrobowych. Zatem przed ich włączeniem zaleca się wykonywanie badań oceniających pracę wątroby w postaci oznaczenia stężenia ALT, AST. Badania należy powtórzyć po miesiącu i 3 miesiącach od momentu ich regularnego przyjmowania

Co powinno zaniepokoić:

-żółtaczka,

-powiększenie wątroby (miejsce prawego podżebrza),

– zwiększenie bilirubiny i wydłużenie czasu protrombimowego w badaniach krwi.

  • Rabdiomioliza– czyli rozkład białek mięśniowych. Jest to działanie niepożądane, które występuje raczej przy dłuższym okresie stosowania leków z tej grupy. Szczególnie podatne na rozpad białek są mięśnie szkieletowe oraz mięsień sercowy.

Co powinno zaniepokoić:

-bóle mięśniowe i stawowe,

-białkomocz (obecność białka w moczu)

-ciemne zabarwienie moczu (chociaż tutaj może być wiele przyczyn począwszy od odwodnienia po obecność metabolitów zażywanych leków),

-podwyższenie kinazy kreatyninowej (bezpośredni marker rozkładu tkanki mięśniowej)

  • Zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego

Co powinno zaniepokoić:

-problemy trawienne,

-zaburzenia rytmu wypróżnień (biegunki i/lub zaparcia),

– zapalenie trzustki (chociaż jest to dosyć rzadko zgłaszane powikłanie)

Oczywiście powyższe objawy mogą dotyczyć innych zaburzeń, niekoniecznie wynikających z przyjmowania statyn, ale jeśli ich pojawienie się zbiegło z momentem rozpoczęcia leczenia, powinno to zwrócić uwagę.

  • Zaburzenia funkcji rozrodczych, zmniejszenie produkcji plemników (spermatogenezy), obniżenie poziomu testosteronu, zaburzenia erekcji)
  • Potencjalne ryzyko nowotworów.  W niektórych badaniach podaje się związek między podawaniem statyn a rozwojem niektórych nowotworów( prostaty i jelita grubego). Jednak jest to kwestia dyskusyjna ze względu na niewystarczające dowody naukowe.
  • Obniżenie poziomu Koenzymu Q10 i skwalenu, dwóch potężnych przeciwutleniaczy, które „wymiatają” wolne rodniki. Mają zatem działanie ochronne w stosunku do rozwoju stanów zapalnych, które jak wiadomo są podłożem rozwoju zmian miażdżycowych.

Jeśli nie statyny to co?

Statyny są lekami, które niosą największe ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych spośród wszystkich innych  leków o działaniu hipocholemicznym. Ich zastosowanie powinno mieć miejsce wtedy, kiedy potencjalne korzyści przeważają nad potencjalnym ryzkiem, np. w ostrych stanach kardiologicznych albo genetycznie warunkowanych hipercholesterolemiach.

Drugą grupą leków dedykowaną pacjentom z wysokim stężeniem cholesterolu są żywice jonowymienne. Ich mechanizm działania polega na wiązaniu cholesterolu w przewodzie pokarmowym i uniemożliwienie jego wchłanianie do krwioobiegu. Ich zażywanie wiąże się z mniejszym ryzkiem wystąpienia efektów niepożądanych w stosunku do statyn

Trzecia grupa leków obniżających poziom cholesterolu to fibraty. Działają na specjalny receptor PPAR gamma. Skutkiem tej aktywności jest normalizacja poziomu cholesterolu i triglicerydów

Porównanie leków obniżających poziom cholesterolu dopuszczonych na polski rynek

Grupa leku Statyny Fibraty Żywice jonowymienne
Mechanizm działania Hamuje aktywność enzymu reduktazy 3- hydroksy-3-metyloglutarylokoenzymu A (HMG-CoA), który hamuje syntezę cholesterolu w wątrobie Pobudza enzym lipazę lipoproteinową odpowiedzialna za rozkład triglicerydów Blokuje wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego
Skutki – Obniża poziom LDL– Obniża poziom Koenzymu Q10 i skwalenu

– podwyższa HDL

 

– obniża poziom triglicerydów– podwyższa poziom lipoproteiny HDL – obniża poziom cholesterolu ogółem
Efekty uboczne Głównie uszkodzenie wątroby, rozpad białek mięśniowych, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenia płodności Bóle i zawroty głowy, bóle brzucha, zaparcia Głównie problemy gastroeneterologiczne: zaparcia, gazy, zgaga, problemy trawienne i mdłości
Substancje czynne SimwastatynaAtorwastatyna

Fluwastatyna

Lowastatyna

Rosuwastatyna

FenofibratGemfibrozil

Bezafibrat

CholestyraminaKolestypol

Naturalne związki wykazujące podobne działanie, do tych, które wywołują leki

  1. Naturalne odpowiedniki statyn
  • Czerwony ryż- to tradycyjny azjatycki produkt, zawierający substancję chemiczną (monakolinę K) identyczną z aktywnym składnikiem leku obniżającego poziom cholesterolu (lowastatyną).

W metaanalizie (20 badań DB-RCT i 6663 pacjentów) czerwony ryż obniżył poziom LDL średnio o 39 mg / dL

Czerwony ryż jest dobrze tolerowany, ale nie jest zatwierdzony przez FDA jako lek. Większe badania na dużą skalę muszą potwierdzać jego bezpieczeństwo i skuteczność .

UWAGA: Niektóre ekstrakty z czerwonego ryżu zawierają toksynę drożdżową (cytryninę) szkodliwą dla wątroby i nerek, jeśli stosowana jest w wysokich dawkach. Ponieważ firmy rzadko zgłaszają ilość cytryniny w swoich produktach, osoby decydujące się na zakup takiego suplementu powinny zachować szczególną ostrożność.

  • Boczniak ostrygowaty- grzyby hodowlany, którego owocniki zawierają łatwo przyswajalne białko, kwas foliowy, witaminy z grupy B oraz  lowastatynę, związek obniżający poziom cholesterolu we krwi. Ma działanie przeciwutleniające oraz normalizuje poziom enzymów wątrobowych.
2. Naturalne odpowiedniki żywic jonowymiennych

Są to związki zawierające dużą ilość błonnika rozpuszczalnego, którego mechanizm zmniejszania cholesterolu polega na jego wiązaniu w przewodzie pokarmowym, uniemożliwiając tym samym wchłanianie do krwioobiegu.

  • Strączki (fasola, ciecierzyca, soczewica, bób)

Spożywanie pół szklanki roślin strączkowych dziennie obniżyło poziom cholesterolu LDL średnio o 6,6 mg / dL, wyniki na podstawie metaanalizy obejmującej 26 badań .

  • Babka płesznik (psylium)

W  metaanalizie obejmującej 21 badań czyli łącznie 1 717 osób z wysokim stężeniem cholesterolu, babka płesznik w dawce 3-20g / dzień) zmniejszyła stężenie LDL średnio o 11 mg / dl

W innym randomizowanym badaniu, przeprowadzonym na 68 osobach dorosłych wykazano, że dodanie 15 g babki płesznik do leków obniżających poziom cholesterolu było równie skuteczne, jak przyjęcie większej ilości leków bez suplementu.

  • Beta glukan- jest to związek występujący w owsie i jego produktach

Spożywanie 5-15 g / dzień (wytyczne europejskie) lub 10-25 g / dobę (wytyczne amerykańskie) rozpuszczalnego błonnika z owsa zawierającego beta-glukan jest zalecane w celu zmniejszenia stężenia LDL w surowicy.

Metaanaliza składająca się z 17 badań randomizowanych wykazała, że spożycie beta-glukanu przekraczające 3 g / dzień zmniejsza stężenie LDL o 8 mg / dl u osób z wysokim poziomem cholesterolu.

Naturalne zamienniki fibratów:

  • Zielona herbata oraz jej wyciągi zawierające galusan epigalokatechiny (EGCG)

 

Przeprowadzono metaanalizę obejmującą 17 badań , w których oceniano wpływ substancji czynnej naturalnie występujące w zielonej cherbacie – EGCG na obniżenie poziomu lipoproteiny LDL w surowicy. Wyniki były istotnie statystyczne, osiągnięto obniżenie frakcji cholesterolu LDL 0 9,29 mg w ciągu 4 tygodni. Efekt taki został uzyskany przy stosowaniu dawki pomiędzy 107-856 mg. dobę (w zależności od badania, dawka użytego suplementu różniła się). Warto dodać, że galusan epigalokatechiny jest silnym antyoksydantem, który odznacza się silnym działaniem kardio i neuroprotekcyjnym. EGCG wykazuje największą skuteczność w walce z niszczycielską działalnością wolnych rodników tlenowych.

  • Kurkumina, substancja zawarta w kłączu kurkumy

W badaniu z randomizacją u 65 pacjentów z zespołem metabolicznym i 80 pacjentów z bezalkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby, kurkumina zmniejszyła LDL do 14 mg /dl

Dodatkowo zastosowanie kurkuminy jako dodatek do standardowej terapii, w ilości  1 g / dzień obniżyło LDL w badaniu obejmującym 100 pacjentów z wysokim ryzykiem choroby serca

  • Naringenina, związek organiczny zawarty w grejpfrutach

 

W badaniach z randomizacją obejmujących 74 dorosłych z nadwagą, 27 uczestników z wysokim poziomem cholesterolu i 57 pacjentów ze stwardnieniem tętnic, grejpfrut obniżył poziom LDL. Dodatkowo stwierdzono, że czerwony grejpfrut jest skuteczniejszy w obniżaniu poziomu cholesterolu w stosunku do jego białego odpowiednika.

  • Kwas alfa liponowy (ALA)

W badaniu z udziałem 22 otyłych pacjentów, przyjmowanie 600 mg / dobę kwasu alfa-liponowego zmniejszyło stężenie LDL w ciągu 2 tygodni

  • Niacyna (witamina PP)

Wyniki badań opublikowane  przez towarzystwo American Heart Association w 2009 wskazują, że niacyna podawana razem ze statynami (dawka 2000 mg/ dobę niacyny o spowolnionym uwalnianiu) jest bardziej efektywna od ezetymibu (leku obniżającego poziom cholesterolu) w zmniejszaniu grubości ścian tętnicy szyjnej – wskaźnika do oceny stopnia zaawansowania miażdżycy.

Metaanaliza 11 kontrolowanych badań klinicznych przeprowadzona w 2009 roku wykazała, iż niacyna, użyta jako jedyny lek lub też w kombinacji z innymi lekami, znacznie zmniejszyła ilość głównych incydentów chorób wieńcowych (zawałów, udarów mózgu) oraz rozwój miażdżycy.

Dysponując tak ogromną ilością naturalnych związków, które wkazują działanie obniżające poziom cholesterolu, warto w pierwszej kolejności rozważyć odroczenie farmakoterapii na rzecz wprowadzenia rozsądnych zmian żywieniowych. Wzrost poziomu cholesterolu to jedynie objaw istniejących lub rozwijających się stanów zapalnych, zatem włączanie leków obniżających jego poziom  jest niczym innym jak leczeniem objawowym. Korzyścią naturalnych związków jest duża koncentracja polifenoli, które mają działanie antyoksydacyjne, czyli właściwie adresujących przyczynę zaburzeń lipidowych.

Piśmiennictwo:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21593803/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25897793

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25897793

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17161227

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18985059

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28636182

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24710915

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25131839

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22304836

Please follow and like us:
0

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *