Przyczyny zespołu jelita drażliwego „Po nitce do kłębka”

Zespół jelita drażliwego jest zaburzeniem wieloczynnikowym dlatego jego leczenie nastręcza tak wielu trudności. Aby móc skutecznie leczyć IBS, w pierwszej kolejności należy ustalić przyczyn-ę/-y tego stanu a następnie dopasować odpowiedni model leczenia adresujący wcześniej zidentyfikowane czynniki inicjujące lub zaostrzające przebieg zespołu jelita drażliwego.

Istotna kwestia dotyczy również genetycznego podłoża IBS-u. W literaturze naukowej mamy zidentyfikowanych już kilkanaście genów powiązanych z zespołem jelita drażliwego.  Jednak obecność zmienionych wariantów genetycznych nie zawsze musi oznaczać choroby. Bardzo dużo zależy od czynników środowiskowych, czyli ogólnie rzecz ujmując od trybu życia jaki prowadzimy. Obecność polimorfizmów genetycznych jest zawsze predyspozycją, stanowi realne zagrożenie ale nie musi być równoznaczne z wystąpieniem choroby. Dzieję się to za sprawą mechanizmów epigenetycznych, które „zarządzają” funkcją naszych genów i decydują o ich aktywności lub uśpieniu. To potężny oręż w walce z obciążeniami genetycznymi, jednak nie wszyscy wiedzą jak go wykorzystywać.

 

Poznaj czynniki, które są inicjatorami rozwoju objawów charakterystycznych dla IBS-u

1. Stres

Odgrywa dualistyczną role w zespole jelita drażliwego. Z jednej strony jest inicjatorem rozwoju IBS-u, odpowiadającym za „uaktywnie” genów powiązanych z zaburzeniami gastroenterologicznymi, z drugiej strony wpływa na pogorszenie już istniejących objawów. Zarządzenie stresem jest kluczowym elementem w skutecznym leczeniu zespołu jelita drażliwego.

2. Nieprawidłowo funkcjonująca bariera jelitowa

Z powodzeniem można stwierdzić, że jest to słowo klucz w kontekście IBS-u . Bariera jelitowa stanowi bardzo dobrze zorganizowany mechanizm zabezpieczający przed wnikaniem do krwioobiegu związków niepożądanych. Jest swoistym strażnikiem, który pozwala „przejść” substancjom odżywczym, zatrzymując jednocześnie  bakterie, toksyny oraz inne antygeny pokarmowe.

3. Zaburzona mikroflora jelitowa

Mikroflora jelitowa to zespół mikroorganizmów, który warunkuje prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Odpowiada za kontynuację procesu trawienia zapoczątkowanego przez enzymy trawienne gospodarza. Zapewniają również integralność bariery jelitowej. W przypadku osób z IBS-em często obserwuje się zaburzoną mikroflorę jelitową manifestującą się zmniejszeniem zarówno liczebności jak również zróżnicowania szczepowego.  Dosyć częstym zjawiskiem jest również przerost bakterii potencjalnie patogennych oraz nadmierny rozplem drożdży, które nasilają procesy fermentacyjne w jelitach. Przyczyniają  się w ten sposób do wystąpienia uciążliwych wzdęć oraz bólów brzucha.

4. Problemy trawienne

Jest to najczęściej spotkany problem u osób zmagających się z IBS-em, który może manifestować się: zgagą, bólami brzucha, wzdęciami oraz produkcją dużych ilości gazów. Potencjalnych przyczyn zaburzeń trawienia jest wiele, spośród nich najczęściej występują

  • Deficyty enzymów, czyli brak lub słaba aktywność związków, które odpowiadają za rozkład makroskładników w naszym pożywieniu. Ich deficyty bardzo często skutkują obecnością niestrawionych resztek pokarmowych w stolcu.
  • Zbyt wysokie pH soku żołądkowego, odpowiednio silne kwasowe pH soku żołądkowego warunkuje prawidłowe środowisko do trawienia białka w diecie, a także stwarza właściwe warunki do wchłaniania niektórych witamin i składników mineralnych takich jak: witamina B12, cynk i żelazo. W końcu obecność silnie stężonego kwasu solnego w żołądku uniemożliwia rozwój licznych infekcji na tle bakteryjnym czy grzybiczym. Niedostatecznie niskie pH treści żołądkowej będzie manifestowało się przewlekłymi problemami trawiennymi w postaci zgagi, uczucia pełności w nadbrzuszu oraz przewlekłymi zaparciami.
  • Problemy z żółcią– sole kwasów żółciowych łączą się z receptorem TGR5 w jelitach dzięki czemu regulują ich perystaltykę. Nadmiar żółci będzie ją nasilało przyczyniając się do rozwoju biegunki, w przypadku niedoborów żółci obserwuje się spowolnienie perystaltyki prowadzącej do przewlekłych zaparć.
5. Zaburzenia hormonalne

Problem zaburzeń hormonalnych w IBS-ie jest niezwykle złożony. Obejmuje on dysfunkcyjne działanie następujących hormonów:

  • Tarczycy– Hormon tarczycy trójjodotyronina(T3) reguluje szybkość pasażu jelitowego. Jej nadmiar w przebiegu nadczynności przyczynia się do biegunki, natomiast niedobór obserwowany w niedoczynności gruczołu tarczowego powoduje zaparcia. Zatem regulacja pracy tarczycy jest kluczem do przywrócenia prawidłowego rytmu wypróżnień.
  • Hormonów płciowych (estrogen, progesteron)- Obniżenie poziomu tych hormonów wiąże się z zaostrzeniem objawów IBS-u, co często obserwują kobiety podczas menstruacji, kiedy to poziom zarówno progesteronu jak i estrogenu drastycznie spada. Hormony te warunkują prawidłową perystaltykę odpowiednią czynność wydzielniczą narządów trawiennych oraz wpływają na zmniejszoną percepcję bólu.
  • Hormony stresu – wyróżniamy dwa hormony stresu, które odznaczają się różnym działaniem na układ pokarmowy.

Koryzol jest hormonem stresu przewlekłego, który podlega regulacji oś podwzgórze-przysadka- nadnercza. Jego negatywne oddziaływanie polega przede wszystkim na dziesiątkowaniu populacji dobrych bakterii oraz naruszeniu ciągłości bariery jelitowej, która jest kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego.

Poza tym kortyzol odgrywa dużą rolę w regulacji perystaltyki. Spowalnia ją w jelicie cienkim, zaburzając procesy trawienia i wchłaniania, w wyniku czego dochodzi do nasilenia procesów fermentacyjnych i powstawania dużej ilości gazów. W przypadku jelita grubego kortyzol nasila ruchy perystaltyczne, zaburzając tym samym wchłaniane zwrotne wody w końcowym odcinku przewodu pokarmowego, co manifestuje się przewlekłą biegunką.

Adrenalina– to drugi hormon stresu, którego zarówno mechanizm wydzielania jak i działania jest zgoła odmienny od kortyzolu. W układzie pokarmowym działa głównie  na receptor zlokalizowany w jelitach przyczyniając się do spowolnienia perystaltyki i nasilenia problemów z zaparciem.

6. Problemy z serotoniną

Serotonina jest neuroprzekaźnikiem, którym większości kojarzy się z dobrym samopoczuciem oraz z  tzw. „molekułą” antydepresyjną. Jednak niewiele osób zdaje sobie sprawę, że głównym miejscem produkcji serotoniny są właśnie jelita, a jej zmienna ilość w przewodzie pokarmowym determinuje występowanie objawów charakterystycznych dla zespołu jelita drażliwego. Nadmiar tego neuroprzekaźnika manifestuje się biegunkami oraz bólami brzucha i wzdęciami, niedobór najczęściej obserwowany jest w postaci zaparciowej IBS-u.

Problemy z serotoniną najczęściej wynikają z predyspozycji genentycznych (ilość komórek enterochromafinowych produkujących serotoninę oraz aktywność receptorów, dzięki którym serotonina może oddziaływać na jelita i cały układ pokarmowy . Oprócz tego duże znaczenia mają czynniki środowiskowe w postaci przebytych infekcji oraz stanu mikrobioty jelitowej.

 

Etiologa zaburzeń w zespole jelita drażliwego jest niezwykle  złożona. Bardzo ważnym elementem pracy w identyfikacji potencjalnych czynników sprawczych IBS-u jest dokładnie zebrany wywiad zdrowotny i żywieniowy, a także skrupulatna obserwacja swojego samopoczucia oraz występujących objawów.

Please follow and like us:
error0

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *