Podział związków o działaniu przeczyszczającym, czyli jak dobrać odpowiedni środek na zaparcia?

Czym są zaparcia?

Zaparcie jest to  utrudniona lub nieczęsta (rzadziej niż 2 razy na tydzień) defekacja, czyli oddanie stolca. .

Dzielimy je na pierwotne i wtórne

Przyczyną pierwotnych zaparć są:

  • Nieprawidłowości w budowie okrężnicy oraz jej funkcjonowaniu ( powolny pasaż jelitowy, niepełne wypróżnienia)

Wtórne zaparcia mogą być wynikiem następujących czynników:

  • nieprawidłowej diety, ubogiej w błonnik pokarmowy a bogatej w cukry proste i tłuszcze nasycone.
  • nieadekwatnej podaży płynów, bez której właściwe uformowanie stola jest niemożliwe.
  • przyjmowanych leków
  • obecności chorób przewlekłych
Jednostki chorobowe/ Stany fizjologiczne
- cukrzyca,
-niedoczynność tarczycy
- anoreksja
- depresja
- choroba Parkinsona
- choroba Hirschprunga
- nadczynność przytarczyc
- ciąża
Przyjmowane leki
- środki przeciwbólowe (opiaty, NLPZ)
-leki antyhistaminowe
- leki przeciwdrgawkowe (karbamazepina)
- leki obniżające ciśnienie (werapmail) i diuretyki
- leki przeciwpsychotyczne
- antydepresanty (trójcykliczne leki przeciwdepresyjne)
-preparaty żelaza
- leki zobojętniające sok żołąkowy (inhibitory pompy protonowej)
Jakie objawy powinny wzbudzić szczególny niepokój?
  • Niezamierzona utrata masy ciała
  • Pozytywne badanie krwi utajonej w kale
  • Niedokrwistość z niedoboru żelaza
  • Objawy pojawiające się w nocy
  Jak działają środki przeczyszczające?

Środki przeczyszczające stymulują ruchy jelit na różne sposoby. Podczas gdy niektóre zwiększają wilgotność lub masę kału, inne działają bezpośrednio na perystaltykę jelit.

  • Środki pobudzające mięśniówkę okrężnicy– zawierają substancje chemiczne, które nasilają perystaltykę jelit, ułatwiając ewakuację mas kałowych na zewnątrz.
  • Środki zwiększające objętość stolca – mają zdolność pęcznienia w przewodzie pokarmowym dzięki czemu zwiększają  objętość stolca ułatwiając jego usuwanie.
  • Środki powlekające i zmiękczające stolec – zwiększają „poślig” w przewodzie pokarmowym dzięki czemu stolec, łatwo przechodzi przez okrężnice.
  • Osmotyczne środki przeczyszczające – zwiększają ilość wody w jelitach, zmiękczają stolec i ułatwiają jego przejście.

 

Podział środków przeczyszczających ze względu na mechanizm działania

Rodzaj środka

Początek działania Zastosowanie

Przeciwwskazania

Pobudzające mięśniówkę okrężnicy

(aloes, senes)

2-6 h – choroba Parkinsona

– niedoczynność tarczycy

– gastropareza w przebiegu cukrzycy

– zaparcia spastyczne

– osoby starsze

– kobiety w ciąży

– małe dzieci

Zwiększające objętość stolca

(błonnik pokarmowy)

12-72 h – mała podaż błonnika w diecie

– mała objętość posiłków

– stany zapalne jelit

– nadżerki, ubytki w błonie śluzowej

Środki powlekające i zmiękczające stolec

(tłuszcze roślinne)

 

 

6-8 h

 

Jednostki chorobowe w których należy ograniczyć podaż błonnika:

– stany zapalne błony śluzowej żołądka i jelit

– nadżerki i ubytki w błonie śluzowej

– raczej nie występują

Sole przeczyszczające

(siarczan magnezu)

 

 

0,5 -6 h – brak rezultatu przy stosowaniu innych środków – choroby nerek i serca

(możliwe zaburzenia elektrolitowe)

Przeczyszczające środki hiperosmotyczne 

(alkohole polihydroksylowe)

 

0,5–3 h

 

 

– brak rezultatu przy stosowaniu innych środków – Zespół jelita drażliwego

– SIBO

– problemy nadmiernej produkcji gazów i wzdęcia

Mechanizm działania wybranych suplementów stosowanych podczas zaparć

 

Suplement

Pobudzające mięśniówkę okrężnicy Zwiększające objętość stolca Środki powlekające i zmiękczające stolec Przeczyszczające środki hiperosmotyczne Sole przeczyszczające
Senna x
Aloes x
Poliole* x
Olej rycynowy x
Siemię lniane x
Pektyny x
Babka płesznik x
Płatki owsiane x
Otręby x
Kofeina x
Związki magnezu** x
Kofeina X
Probiotyki x
Oliwa z oliwek x

* Poliole naturalnie występują w niektórych owocach: jabłka, gruszki, śliwki

** Do związków magnezu o działaniu przeczyszczającym należą: tlenek, wodorotlenek i siarczan magnezu

 

Podział środków przeczyszczających ze względu na szybkość działania

Szybkie działanie – doraźne działanie mające na celu szybką ewakuację stolca Wolne działanie– działanie profilaktyczne, mające na celu przeciwdziałaniu zaparciom
Senna Siemię lniane
Aloes Owoce bogate w poliole (śliwki, jabłka, gruszki)
Kawa Otręby i płatki owsiane
Sole przeczyszczające Zielone warzywa liściaste

W przypadku związków i/ lub preparatów o natychmiastowym działaniu należy zachować szczególną ostrożność ponieważ, przy dłuższym stosowaniu mogą przyczyniać się do rozregulowania pracy jelit i pogorszenia problemów związanych z zapraciem stolca.

W każdym przypadku należy szukać przyczyny zaburzeń rytmu wypróżnień i wykluczyć biologiczne uwarunkowania zaparć. Zanim jednak rozpoczniemy terapię ziołami lub lekami stymulującymi perystaltykę przewodu pokarmowego należy rozpocząć od modyfikacji żywieniowych polegających na zwiększeniu podaży warzyw i owoców, jak również  zadbanie o prawidłowe nawodnienie organizmu. W profilaktyce zaparć nie powinno oczywiście zabraknąć odpowiedniej dawki aktywności fizycznej, która w naturalny i bezpieczny sposób pobudza perystaltykę przewodu pokarmowego.

Piśmiennictwo:

 

 

 

Please follow and like us:
error0

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *