Diagnostyka w Zespole Jelita Drażliwego „IBS-ie”

Zespół jelita drażliwego jest jednostką, którą diagnozuje się na zasadzie wykluczenia innych poważniejszych zaburzeń jelitowych. Kiedy lekarz stawia diagnozę w postaci IBS-u, pacjent dostaje najczęściej lek prokinetyczny, zalecenia żywieniowe oparte na diecie FODMAP oraz złotą radę „proszę się mniej stresować”.

Jak się okazuje zespół jelita drażliwego jest zaburzeniem o złożonej etiologii dlatego wyżej wymienione postępowanie nie u każdego się sprawdzi. Aby dowiedzieć się więcej o możliwych przyczynach dolegliwości  związanych z zespołem jelita drażliwego zajrzyj tutaj.  Skuteczne leczenie opiera się na zidentyfikowaniu problem-u/-ów, a następnie wdrożeniu odpowiedniego postępowania żywieniowego i suplementacyjnego. W identyfikacji owych problemów mogą pomóc tzw „biomarkery” czyli wskaźniki, których wartości podwyższone lub obniżone mogą świadczyć o różnych zaburzeniach.  Dzięki temu możemy mówić o leczeniu przyczynowym, które jest jednym skutecznym postępowaniem w przypadku zespołu jelita drażliwego.

Na rynku mamy bardzo dużą ilość komercyjnych badań, pakietów dedykowanych pacjentom z zaburzeniami jelitowymi, w tym również w zespole jelita drażliwego. Ale czy wszystkie warto wykonać? Odpowiedź brzmi … to zależy! Od czego?

  • postaci IBS-u (biegunkowa, mieszana)
  • historii choroby oraz okoliczności wystąpienia pierwszych objawów (możliwość poinfekcyjnego IBS-u)
  • rodzaju objawów oraz czynników ich zaostrzających.

Najprościej identyfikować problem w zależności od postaci IBS-u w połączeniu z objawami.

Przyczyna Objawy, cechy pozwalające zweryfikować dany problem Badanie
Zaburzona mikroflora jelitowa –  wcześniejsze epizody antybiotykoterapii

– nadużywanie leków szczególnie NLPZ i IPP

– pH kału

-ocena ilościowa i jakościowa mikroflory z kału

– Ocena krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA)

–  Badanie kwasów organicznych w moczu

Zwiększona przepuszczalność bariery jelitowej – współtowarzyszące alergie,również te manifestujące się na skórze

– bóle mięśniowo-stawowe

– trądzik i stany zapalne na skórze

– zonulina- wskaźnik przepuszczalności bariery jelitowej

– kalprotektyna – wskaźnik stanu zapalnego w jelitach

Zaburzenia w metabolizmie serotoniny – wcześniejszy epizod infekcyjny

(infekcja bakteryjna)

– współtowarzyszące zaburzenia psychiczne (depresja)

– metabolit serotoniny

Kwas 5 hydroksyindolooctowy

(5-HIAA)

Infekcje jelitowe – bóle brzucha z gorączką

– stolec biegunkowy o zielonym zabarwieniu (pienisty, strzelający)

– wzdęcia, gazy

 

– badanie kału pod kątem pasożytów

– posiewy stolca w kierunku bakterii chorobotwórczych / lub oznaczenie LPS z krwi (Salmonella, Shigella, Campylobacter, Yersinia)

– badanie kału pod kątem przerostu Candida albicans

–  Wodorowy test oddechowy (WTO) w diagnostyce SIBO

 

 

Celiakia/ Problemy z glutenem – ból brzucha, wzdęcia

– anemia

– liczne niedobory pokarmowe

– Badanie halotypów HLADQ2 i DQ8

-Przeciwciała przeciwko tGT* oraz przeciwgliadynowe w klasie IgA, IgG

– próba eliminacja glutenu i obserwacja po ponownym wprowadzeniu do diety

Zaburzenia wchłaniania kwasów żółciowych – biegunka tłuszczowa

– stolec lepki, brudzący toaletę

-silne parcie na stolec

– Niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach ADEK

 

-ocena ilości  kwasów żółciowych w kale
 

 

 

 

 

Problemy trawienne

 

 

 

 

 

 

– bóle brzucha

– wzdęcia, gazy

– niestrawione resztki pokarmowe w stolcu

– „cuchnące stolce”

– pozostałości trawienia w kale

– elastaza trzustkowa

-kwasy żółciowe

– pH kału (zwiększenie pH w kierunku zasadowego może świadczyć o problemach trawiennych

– Wodorowy test oddechowy – ocena nietolerancji węglowodanów (sacharoza, laktoza, fruktoza, itp.)

 

 

 

 

 

Problemy alergiczne

 

 

 

 

 

 

– bóle brzucha

– wzdęcia, gazy

– możliwe problemy skórne

– niski puls

– histamina (krew, kał, mocz)

– całkowite IgE

-aktywność enzymu DAO

– białko eozynofilowe w kale EPx (niskie stężenie może świadczyć o alergii, wysokie o infekcji pasożytniczej)

Aktywacja immunologiczna  endokrynna jelit

 

– ból brzucha

– zaburzenia rytmu wypróżnień

(biegunka i/ lub zaparcia)

 

– cytokiny prozapalne IL-6, TNF-α

-Biopsja podczas badania endoskopowego ( ocena ilości komórek tucznych- uwalniających histaminę, wielkości komórek enterochromafinowych produkujących serotoninę)

Przeciwciała tGT* Przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej

Podstawowy  panel badań w IBS-ie

Podstawowy panel badań, służy do tzw przesiewowej oceny stanu zdrowia osoby i wyznaczenia dalszego kierunku  bardziej rozszerzonej diagnostyki. Składa się na nią:

MORFOLOGIA Z ROZMAZEM – jest to najbardziej podstawowe badanie, a jednocześnie pozwalające zweryfikować kilka ważnych kwestii.

RBC (czerwone krwinki), Hb (hemoglobina), Ht (hematokryt)– wszystkie trzy parametry oceniamy razem- obniżone wartości, mogą wskazywać na anemię. O czym może świadczyć anemia w kontekście zespołu jelita drażliwego?

  • Zaburzeniach wchłaniania, spowodowane przede wszystkim stanami zapalnymi jelit lub problemami trawiennymi
  • Infekcjach bakteryjnych- bakterie potrzebują żelaza do prawidłowego rozwoju, podobna sytuacja ma miejsce podczas infekcji pasożytniczej.
  • Krwawieniach z przewodu pokarmowego, w tym przypadku zaleca się badanie krwi utajonej w kale, a u osób zmagającymi się z hemoroidami lub szczeliną odbytu, odpowiednimi działaniami profilaktycznymi, mającymi na celu zmniejszenie krwawienia.
  • Nieprawidłowa dieta eliminacyjna, bardzo często wprowadzana w celu eliminacji dokuczliwych objawów IBS-u

– MCV, MCHC – Są to wskaźniki, które zawsze interpretujemy w powiązaniu z wyżej wymienionymi. Pozwalają one zróżnicować  podłoże anemii, tzn. czy wynika z niedoboru żelaza czy witaminy B12 i kwasu foliowego.

↑ MCV/MCHC przy obniżonych parametrach Hb, Ht- może świadczyć o niedoborze witaminy B12 i kwasu foliowego.

↓ MCV/MCHC przy obniżonych parametrach Hb, Ht- może świadczyć o niedoborze żelaza

Układ białokrwinkowy z rozmazem

↓ limfocyty- prawdopodobnie obniżona odporność i/lub toczące się infekcje

↑ eozynofile mogą świadczyć o infekcji pasożytniczej lub reakcjach alergicznych

↑ monocyty, bazofile- możliwa reakcja alergiczna

↑ neutrofile- podwyższone przy infekcjach bakteryjnych

PROFIL TARCZYCOWY

W jego skład wchodzą następujące badania:

– TSH

-FT3, FT4

-antyTPO, antyTG

Co może nam powiedzieć badanie tarczycy w kontekście IBS-u? Zaburzenia pracy tarczycy mogą być przyczyną zaburzeń rytmu wypróżnień lub nasilać już istniejące problemy z biegunką lub zaparciem.

↑ FT3, FT4- może świadczyć o nadczynności i przyczyniać się do biegunki

↓ FT3, FT4- może świadczyć o niedoczynności i być winowajcą zaparć

ŻELAZO I FERRYTYNA

Zawsze powinny stanowić uzupełnienie standardowej morfologii. Ferrytyna jest magazynem żelaza i jej obniżone wartości wskazują na problemy z gospodarką żelazem i predysponują do rozwoju anemii. Badając ferrytynę jesteśmy w stanie wcześniej „wyłapać” ewentualną anemię, zanim będzie ona widoczne w morfologii.

PROFIL INFEKCYJNY

– Badanie kału pod kątem pasożytów (3 próbki )

– Badanie kału pod kątem przerostu drożdży (1 próbka)

Należy pamiętać, że infekcje niektórych pasożytów nie dają eozynofilii, zatem brak podwyższonych eozynofilów w rozmazie białokrwinkowym nie daje nam 100 % pewności  braku infekcji pasożytniczej.

BADNIE  WTO – Ocena przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim (SIBO)

Jest to w zasadzie złoty standard diagnostyczny przerost bakteryjnego. Zaleca się każdemu pacjentowi z IBS-em, w celu wykluczenia możliwego rozrostu bakteryjnego jako przyczyny problemów gastroenterologicznych.

PROFIL HORMONALNY

– Estrogen

-Progesteron

-Testosteron

Hormony pełnią bardzo ważną rolę w zaburzeniach jelitowych, najczęściej niestety  zaostrzają ich przebieg. Dlatego kobiety przed menstruacją odczuwają pogorszenie objawów, z kolei ciąża wpływa pozytywnie, łagodząc  dolegliwości związane z IBS-em.

Jaki jest wpływ hormonów płciowych na pracę jelit?

– regulacja wydzielnicza narządów trawiennych

-ochrona połączeń ścisłych w jelitach- zapobieganie zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej

– działanie przeciwbólowe, poprzez zwiększenie koncentracji receptorów opioidowych

– wygaszanie procesów zapalnych poprzez zmniejszenie produkcji cytokin prozapalnych

– stabilizacja komórek tucznych i zmniejszenie wydzielanej histaminy

Badanie metabolitu witaminy D3 25(OH)D3

Niski poziom witaminy D korelował z nasileniem dolegliwości bólowych u osób z zespołem jelita drażliwego. Dlatego bardzo ważna jest jej suplementacja, a następnie weryfikacja jaki jest stopień wysycenia organizmu tą witaminą. Prawidłowe stężenie metabolitu witaminy D powinno oscylować w granicach 50 ng/ml

Należy pamiętać, że każda osoba zmagająca się z IBS-em jest inna. Ma inną historę choroby, przyjmowała różne leki oraz ma unikalny zapis informacji genentycznej w postaci DNA, która może być źródłem pewnej zmienności. Diagnostyka jest bardzo ważnym elementem leczenia zespołu jelita drażliwego, ponieważ pozwala na ustalenia jego przyczyny.

Please follow and like us:
0

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *